An Ghaeilge, Cultúr, Cúrsaí Reatha, Nuacht

An t-é nach bhfuil laidir, ní foláír do bheith glic….

Posted on 27 January 2012

Ceithre nóíméad chun an teanga a shábháíl - caithfidh go bhfuil sé fíor má deir sé ar t-léine é!

Tá ana a chuid cainte ann faoi láthair faoi chosaint a thabhairt do neamhspleachas an Choimisinéara Teanga agus ár dtuairimí a chur in iúl i leith an athbhreithnithe ar Acht na dTeangacha Oifigiúla.  Chonac t-léinte á chaitheamh ag micléinn ag fógairt nach dtógadh sé ach ceithre nóiméad chun suirbhé na Roinne a líonadh – ar mhaithe leis an teanga a shábháíl – agus tá feachtas eile ar bun ag maíomh nach bhfuil ach ceithre lá fágtha chun an teanga a shábháíl. Beidh orainn aighneachtaí agus foirmeacha suirbhé comhlíonta bheith istigh ag an Roinn roimh an Mháirt seo chugainn, 31ú Eanáír.  Ní chreidim i gceachtar den dhá fheachtas.  Tá an suirbhé líonta agam fadó, pé scéal é.  Ach ní chreidim go sabháilfidh suirbhé dá bhfabharaí na torthaí ar son na teanga an Ghaeilge.  Tá beart níos gníomhaí  ná sin ag teastáil.    Agus tá’s agaibh, fán am seo, nach gcreidim go bhfuil leas na teanga in Acht na dTeangacha Oifigiúla ach go mothaím go bhfuil eagraíochtaí Ghaeilge ag coimeád greim an fhir bháite ar an duile fige seo de reachtaíocht mar nár mhaith leo go gcaillfí an chath seo.   Cath siombalach atá ann.  Ar aon nós, teastaíonn uaim go mbeadh na Gaeil chun cinn sa streachailt seo seachas i gcónaí ar an gcúl chos….ag cosaint na nithe atá faoi bhagairt…

Is é seo an smaoineamh a rith liom.  Tá ana dhúil i micléinn bheith ag glacadh páirte i léirsithe agus mórshiuíl is a leithéid.   Is beag an tairbhe a dhéanann siad.  Seó mór atá ann sin an méid.

Dá dtéadh 100 mac léinn maidin Dé Luain go dtí oifig rialtais éigean i lár na cathrach i mBaile Atha Cliath, Corcaigh, Gaillimh, Luimneach agus Port Láirge, abraimís, agus seirbhís éigean a éileamh i nGaeilge agus diultú glan aon ghnó a dhéanamh le héinne i mBéarla agus gan bogadh go dtí go bhfuair tú sasamh i nGaeilge, agus nuair a h-iarrtar ort bogadh, go mbraithfeá ní ar Acht na dTeangacha Oifigiúla ach ar Mír 8 den Bhunreacht: cad é an rud a thitfeadh amach?

Bheadh sé ina raic. Bheadh Joe Duffy agus a cháirde le ceangal.  Bheadh polaiteoirí ag rith ar fud an tí agus iad ag caoineadh uiscí a gcinn.  Agus bheadh sé léirithe go soiléir go raibh Acht na dTeangacha Oifigiúla ag teastáil ní chun cearta teanga a bhronnadh ar dhaoine ach chun srian a chur ar na cearta teanga atá ar fáil faoin mBunreacht.  Is é sin an fath ar reachtaíodh an Achta – fiafraigh de O Cúív, mura gcreideann sibh mise.  Sin a dúirt sé go mion minic.

Is é easpa éilimh ar na seirbhísí atá ar tairiscint faoin Acht agus na scéimeann a ghabhann leis atá ag marú na reachtaíochta seo agus is orainn féin, agus ní Fine Gael nó aon pháirtí eile, an locht as sin.   Ar ndóígh is beag seirbhis atá ar fáil faoin Acht a bheadh suim ag an ghnath dhuine é a lorg lá ar bith – ach sin mar atá sé leagtha amach le go dteipfeadh sé.  Sin an fath go bhfuil sé bunaithe ar scéimeanna – ionas nach ndaingneofaí go deo na scéimeanna do gach comhlacht Stát agus ná bí ag caint ar an dara nó an triú scéim a dhaingniú.  Bheifeá níos fearr as ag cur do pháíste síos go dtí an trá agus buicéad ina láimh le h-ordú an fharraige a fholmhú leis an mbuicéad.

Cé go bhfuil go leor á rá ag an Tostal, ag Siompósiam Choláíste na Tríonóide agus ag saineolaithe atá ag faire, is dócha, ar chonradh breá téígeartha chun bheith ina maoirseoirí nó ina chigirí de shórt éigean, níl aon moladh le brí curtha chun tosaigh a chuirfeadh brú ar na h-údaráís géilleadh ar an gceist seo.

An bhfuilim mícheart?

Comments (4)

An Ghaeilge, Cultúr, Cúrsaí Reatha

Athrú poirt TG4 faoi ‘Mná an IRA’: Más maith is mithid

Posted on 27 January 2012

 

Ba bhall de 'Óglaigh na hÉireann' mar dhea í Rose Dugdale

 

 

 

 

 

 

 

 

…ach is ball den ‘IRA’ í Martina Anderson 

 

 

San eagrán is déanaí den sraith, Mná an IRA, léiríodh, den chéad uair gurb eol dom, go raibh malairt tuairime tagtha ar TG4 i leith ceann de na ceisteanna a thóg mé im ghearán i leith ‘Mná an IRA’.  Sa ghearán a sheol mé chuig ceannasaí agus cathaoirleach TG4 thóg mé ceist faoi úsáid an téarma “Oglaigh na hÉireann” sa ghrafaic ag tús gach eagrán den sraith ina raibh ball den IRA (seachas eagraíochtaí eile) páirteach ann.

Dúradh liom go bunúsach ná raibh ‘aon bhonn’ le mo phoinntí.

Mura raibh ‘bonn’ le mo thuairimí – agus ní mo thuairimí amháin iad a thuilleadh nó tá go leor tar éis cumarsáid a dhéanamh liom chun mo sheasamh a thréaslú liom – bhuel is deacair a mhíniú cén fath gur athraíodh an cur síos sa ghrafaic ó ‘Oglaigh na hÉireann’, ainm fhórsaí cosanta na tíre seo, go dtí an ‘IRA’ idir clár #1 agus clár #4.   D’iarr mé go ndéanfaí athbhreithniú ar na gcláracha sa sraith – níor iarr mé go ndéanfaí cínsireacht orthu faoi mar atá daoine áirithe ar cheart fios níos fearr ar a gnó a bheith acu ag cur i mo leith.  Deineadh sin, is cosúil.  Mar thoradh sin tógadh céim amháin sa treo cheart.  Níor chuathas an slí ar fad – ach ní féidir a shéanadh gur céim sa treo ceart a bhí i gceist.  Ní fheadfadh comhlacht atá stát mhaoinithe ligint don chineál sin mhí chruinneas bheith craolta faoi ainm an staisiún.  Ní fheadfainnse mar chomhalta boird ar an gcomhlacht stat mhaoinithe sin gan an pointe sin a chur faoina bhráid agus nuair ná raibh aon geilleadh ann, nó fiú aitheantas ar an gceist, an scéal sin a bhrú chun cinn.

I mo thuairim, níl aon cheart ag an IRA ‘Oglaigh na hÉireann’ a thabhairt orthu féin – in ainneoin a deirtear ar ‘Focal.ie’ nó ar wikipedia fiú.    Go deimhin ní h-aon chairde ag an nGaeilge iad an IRA – ba cheart go mbeadh sin soiléir anois tar éis don cheathrú chlár sa sraith seo bheith craolta gan focal i nGaeilge ó aon duine den cheathrar ban a raibh faoi chaibidil sna cláracha éagsúla.    Más maith liom amharc ar chláracha faoi Bhéarlóirí, amharcfaidh mé ar an BBC.

 

Comments (3)

An Ghaeilge, Cúrsaí Reatha, Nuacht

An Troika – sceimhlitheoirí ár linne

Posted on 23 January 2012

Príomh leathnach an Irish Examiner

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cé h-iad an Troika seo?  Tá bagairt/foláireamh uatha foilsithe ar phríomh leathnach an  Irish Examiner inniu,  Dar leis an scéal sin, dúirt an tAire Iompair, Leo Varadkar, an méid seo faoin rud a dúirt an buíon seo leis an Rialtas an tseachtain seo chaite:

He said the troika of EC, ECB and IMF, which is supplying Ireland’s bailout loans, had issued a stark warning to the Government about the consequences of IBRC not repaying the money.
“What they’ve said really is that: ‘It’s on your head. We don’t want you to default on these payments. It is your decision ultimately. But a bomb will go off, and the bomb will go off in Dublin, not in Frankfurt.’”

 

De réir mar a thuigim, beidh ar an Banc Angla Éireannach aka The Irish Bank Resolution Corporation breis is €1bn a dhíol le creidneoirí idirnáisiúnta an bhainc ar an gCéadaoin beag seo.  Roimh an 31ú Márta, beidh €3.1 billiún eile le díol.  Beidh an suim seo le díol gach bliain as seo go dtí 2031.    Is linne an Banc Angla Éireannach.  Is iad sinne a chaithfidh an éiric – nó an airgead fuascailte – a íoc as na fiacha a charnaigh an banc seo tríd an chaimiléireacht a rinne siad i dteannta le leithéidí Seán Quinn.

Go deimhin beidh ár bpáistí á íoc seo.

Sceimhlitheoireacht a thugaimse ar an léitheid seo d’iompar.  Agus anois, mar atá léirithe ag an Aire Varadkar, tá teanga is cur chuige na sceimhlitheoirí in úsáid ag an Troika seo.  Cé a shéanfadh nach bhfuil tar éis cumhacht a shealbhú sa tir seo, a bhuíochas d’Fhianna Fáil agus a gcáirde, le leabhar seic i láimh amháin agus ‘buamaí airgeadais’ sa láimh eile?

 

Comments (5)

Cultúr, Cúrsaí Reatha

Scoileanna beaga tuaithe agus snámh in aghaidh an easa

Posted on 22 January 2012

Concubhar O Liathain: For the sake of our future we must swim upstream

A revolution is brewing among parents who oppose the Government’s proposed cutbacks for small rural schools, writes Concubhar O Liathain

Sunday January 22 2012

‘ONLY dead fish swim downstream.” This was the Finnish proverb quoted by John McKenna, co-author of the Bridgestone Guides to fine dining in Ireland, and an unlikely revolutionary.

A native of Northern Ireland now living in Durrus in west Cork, when he spoke last Monday night at a public meeting in Dunmanway to protest against proposals to impose cuts on small rural schools, his proposal was as revolutionary as his opening proverb was apt.

His most revolutionary message: there is an alternative.

When Finland faced its economic crisis in 1991, instead of cutting funding to education it invested more in schools and pupils. Now Finland spends 7 per cent of its GDP on education and boasts an education system widely acclaimed to be the best in the world. Those who graduate from Finnish secondary schools are likely to be more numerate, literate and multilingual than their counterparts internationally. Finnish educators spend their time travelling the world telling others how they transformed their education system and their country.

McKenna’s message wasn’t lost on the parents and teachers attending this meeting, one of a series held this past week in locations throughout Ireland as the campaign to halt cutbacks which would see many small rural schools lose teachers — and face possible closure –began to gather momentum.

Of 56 schools in west Cork, more than 40 will either lose a teacher or miss out on recruiting a teacher to which they would have been entitled under the current criteria. As one teacher put it, if you think it’s bad this year, just wait until next year. This underlines the fear that these cuts will increase in frequency and intensity.

For these people, the cuts proposed by Minister for Education Ruairi Quinn and his coterie of highly paid special advisers are an attack on not alone their schools but on their communities. Until now the age of austerity brought to us by the letters Anglo and Fianna Fail and numbers beyond our comprehension has not touched most of our lives, though it has lightened our pay packets.

But once our children are being asked to pay for the follies of Sean Quinn and his ilk, then parents are roused to anger.

There was a great deal of seething resentment and scarcely repressed rage in evidence last Monday night. The teacher who complained about the difficulties of helping children with special needs of varying ages and demands, and then being told that she may have to cope with an extra class, made a telling point. “There are rules restricting the number of pigs that can be kept in a specific space, there are rules about the number of chickens, but there appear to be no limits to the number of children that can be fitted into a classroom,” she said.

The principal of Scoil Naisiunta Chuil Aodha Barr d’Inse — the school I went to myself and which is now attended by my children — pointed to agriculture as the best performing sector of the economy and wondered aloud about the mixed message being sent to the bedrock of that sector, the farmers, by the proposed cuts.

Other parents spoke about moving to country idylls in west Cork, not for the views but for the prospect of a better education for their children. They believe that rural schools with smaller class sizes and teachers plugged into their communities are the best guarantee of a better education. To say they’re angry about this cherished goal being denied them after all their efforts would be an understatement.

They’re not wrong about the impact of teachers on their children. In a study quoted at the meeting by McKenna, undertaken by Harvard academics Raj Chetty and John M Friedman and Columbia University’s Jonah E Rockoff, involving 2.5 million schoolchildren, they arrived at a number of conclusions. Students who had better teachers — or, in the parlance of the study, high value added teachers — are more likely to progress to third-level education, earn higher salaries, and live in better neighbourhoods and are less likely to have children while they’re teenagers.

The parents who attended Monday’s meeting didn’t need a Harvard study to confirm what they already know: that children in smaller schools are more likely to be taught by a high ‘value added’ teacher. They’re also more likely to stay closer to home or return

home when they themselves are about to raise a family.

While those on the side of small rural schools have Harvard studies and international examples to back their cases, the apologists for the Department of Education proposals have unworkable ideas to save a few cent here and there.

For instance, Fine Gael TD Jim Daly proposed to amalgamate schools by locating the senior classes — three, four, five and six — in one school and the junior classes in the other school building. The junior and senior schools would have one principal. The immediate result of this would be to increase the burden on parents ferrying their children to schools throughout the area. With the price of fuel increasing, the concern isn’t merely financial but safety on roads, which are already being neglected by cash-starved local authorities.

According to John McKenna, the alternative to the appalling vista of ageing people-carriers hurtling around country roads is to make a choice now. He urges us to invest in our children and our future. Let’s invest in them in the hope they will lead this country back to recovery. Schools are not money pits. They’re investment opportunities. They’re not contracts for difference, but contracts which can make a difference.

Whether the Minister for Education and his civil servants are in the mood for a philosophical debate about the future direction of education in Ireland is a moot point. They say they want educational reform, but all they are proposing is cutbacks.

They should sit up and take notice after last Monday night’s meeting. The atmosphere at the rally was alive with the possibility of a real rural revolution. In the coming days and weeks, this rural revolution will be bringing its radical message to the streets of Dublin and the gates of Leinster House.

There is an alternative. We are not dead fish. We’re no longer swimming downstream. For the sake of our children, our country and our future, we need to change direction and swim against the current.

Comments (3)

An Ghaeilge

Guth fórsúil na Gaeltachta

Posted on 18 January 2012

Éamonn Mac Niallais in éineacht leis an Taoiseach, Enda Kenny. Sa phictiur freisin tá an Aire Gaeltachta, Donncha Mac Fhionghaile agus Peadar Mac Fhlannchadh

Seo litir atá se0lta ag Guth na Gaeltachta, an eagras Gaeltachta a bunaíodh i dTír Chonaill ach anois ionadaíoch a bheag nó a mhór ar gach gaeltacht sa tír, chuig seanadóirí i dTeach Laighean a bheidh ag diospóireacht ceisteanna Gaeilge agus Gaeltachta ar an gCéadaoin, 18 Eanáir.  Creidim gur feidir liom seasamh le gach focal ann.

A Sheanadóir

Tuigim go bhfuil diospóireacht ar an Ghaeilge sa Seanad amárach agus bhí mé ag iarraidh d’aird atharraingt ar chúpla ábhar atá ag déanamh imní dúinn faoi lathair sa Ghaeltacht:

1.  Údarás na Gaeltachta:  Níl aon Príomhfheidhmeannach úr ceapaithe agus tá brú fos ag teacht ón Státchóras deireadh a chuir leis.
2.  Scoileanna beaga Gaeltachta: De bharr na ciorruithe atá a dhéanamh ar líón na muinteoirí, is é seo an chead céim ar bhothar an deiridh do na scoltacha beaga seo.  Níl aon dabht ach gurb é an polasaí atá ag an Státchóras nó na scoltacha seo a dhúnadh da reir a chéile rud a dhéanfadh dochair mór do na pobail agus don teanga ins na ceantair seo.
3.  Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge:  níl aon rud tarlaithe ach go bhfuil coistí idir-rannach ag caint le chéile mar a bhí sular cuireadh an Straitéis le chéile.  Tá bliain imithe thart agus  níl aon rud dearfach tarluithe.  Tá deireadh le mórchuid na scéimeanna a bhí Roinn na Gaeltachta ag plé leis agus níl aon rud ina áit.
4.  COGG:  Bhí ról larnach le bheith ag COGG i cur i bhfeidhm na Straitéise 20 bliain ó thaobh an oideachais de agus bhí áit acu le bheith ar an coiste a bheadh ag deileail le seo ach níl sé sin tarluithe.  Cén fath nach bhfuil áit acu ar an gcoiste mar a bhí geallta doibh féin agus d’Údarás na Gaeltachta agus d’Fhorás na Gaeilge?  An bhfuil an Roinn Oideachais taréis cur ina aghaidh?
5.  An Coimisinéir Teanga:  Níl aon chiall leis an chomhnascadh atá molta le Oifig an Ombudsman.  D’admhaigh an Aire Stáit é féin gur seans go gcosnodh sé airgead.  Mar sin dé, cén fath go bhfuil seo a bhrú nuair nach bhfuil aon sábhailtí i gceist?
6.  MFG:tá géarghá le struchtúr úr le focas Gaeltachta leis na cláir Eorpach seo a bhainistiú.
7.  Maoiniú na nEagraíochtaí Gaeilge agus grúpaí pobail Ghaeltachta:tá éiginnteacht mór ag baint leis an bunmhaoiniú do na grúpaí seo uilig a bhéas i dtús áite ó thaobh cur i bhfeidhm na Straitéis 20 Bliain.  Caithfear reiteach sásúil a fháil ar an cheist seo go tapaidh le muinín agus dochas a thabhairt do na heagraíochtaí seo agus iad ag dúl i mbun oibre pleanála teanga mar atá leagtha amaach daofa sa Straitéis 20 Bliain.

Tá an Straitéis 20 Bliain glactha leis ag chuile pháirtí le bliain iomlán ach go foill, níl aon rud dearfach tarluithe ach amháin na rudaí diultach thuas.  Tá deis ann rudaí a dhéanamh nach mbeadh aon chostas leo ach níl seo ag tarlú, mar shampla, polasaí luath-thumoideachais iomlán  a chuir i bhfeidhm ins na bunscoltacha Gaeltachta agus ról lárnach a thabhairt do ChOGG sa choiste Oideachais dén Straitéis 20 Bliain.

Ma tá tuilleadh eolais uait ar aon cheann de na habhair seo, cur scairt orm

le meas,

Éamonn Mac Niallais,

Comments (0)

An Ghaeilge

Réabhlóid san aer in iarthar Chorcaí

Posted on 17 January 2012

Bhí breis is 700 i láthair ag an gcruinniú i nDún Mán Bhuí aréir

Bhí slua ollmhór, breis is 700, i láthair ag cruinniú i nDún Mán Bhuí aréir chun míshásamh phobal iarthar Chorcaí a chur in iúl i leith na gciorruithe ar scoileanna beaga tuaithe atá á mholadh ag an Aire Oideachais, Ruairí Quinn.

Sa bhuiséad bhí mír bheag sa chuid a bhain leis an Roinn Oideachais ag rá go ‘spreagfaí’ na scoileanna beaga chun comhnascadh a dhéanamh.   An bealach atá an spreagadh sin á dhéanamh go bhfuil laghdú á dhéanamh ar an gcoimheas múinteoirí/daltaí i scoileanna dhá oide, trí oide is ceithre oide.    Beidh níos mó daltaí i ngach rang.   In iarthar Chorcaí ciallaíonn sé go mbeidh droch éifeacht ar 43 scoil as 56.    Sna Gaeltachtaí tá geall leis leath na scoileanna i gcontúirt.

I mo cheantar féin, Múscraí, tá dhá scoil as seisear i gceist. I gCiarraí, tá 13 as 14 i mbaol ag na ‘treoirlínte’ nua; i nGaillimh tá 22 as 41 i gcontúirt agus i Maigh Eo níl ach trí scoil as 24 slán. I dTír Chonaill tá ocht scoil is fiche faoi bhagairt agus tá dhá scoil as an trí cinn sa Rinn ar liosta thargaidí na Roinne.

Ag an gcruinniú aréir i nDún Mán Bhuí bhí slua ann ó Chúil Aodha agus ó Reidh na nDoirí, an dhá scoil sa cheantar seo atá i gcontúirt, chun tacaíocht a thabhairt don agóid.   Ag labhairt do ag an gcruinniú, dúirt Cathal O Riada, príomh oide Scoil Chúil Aodha/Barr dInse, go mbeadh ar pobal iarthar Chorcaí agus pobail eile ar fuaid na tíre teacht le cheile agus aghaidh a thabhairt ar Bhaile Atha Cliath chun go dtuigfeadh na polaiteoirí – an Aire Oideachais is an Taoiseach sa chéad dul síos – an earráid ollmhór atá á dhéanamh.

Mheabhraigh sé don slua gurb é an tuath atá an earnáil talamhaíochta, an t-aon earnáil den gheilleagar atá ag feidhmiú go h-éifeachtach, agus nach aisteach an scéal é gur fán dtuath atá na giorruithe is géire á dhéanamh ar an bpobal.   Is é seo freisin an bagairt is baolaí do shaol na Gaeltachta agus na Gaeilge.   Cé nach dtugann na h-eagraíochtaí Ghaeilge nó ‘Gluaiseacht’ (nior giorra de lán stad) na Gaeilge seo faoi ndeara go fóill, is cosúil.

Iarthar Chorcaí a bhí ann aréir.  Tá pobail eile ar fuaid na tíre ag gníomhú agus ní fada go mbeidh aghaidh á thabhairt againn ar Bhaile Atha Cliath chun ár n-agóid a thabhairt go Geataí na Dála.  Agus go bhfoire Dia ar Theach Laighean an lá a tharlóidh sé sin….

Bhí réabhlóid san aer aréir i nDún Mán Bhuí….agus tá sé sin ag bailiú nirt.

Comments (0)

SEE MORE ARTICLES IN THE ARCHIVE

Advertise Here
Acht na dTeangacha Oifigiúla Aistriúcháín in aisce An Bórd Snip Nua An Choimisinéir Teanga An Druma Mór An Ghaeilge An Roinn Ghnóthaí Pobail Tuaithe agus Gaeltachta An tAire Ghnóthaí Pobail An tAire Ghnóthaí Pobail Tuaithe agus Gaeltachta Banríon Shasana Barack Obama BBC Brian Cowen Ciorruithe Comhar Conradh na Gaeilge Cúil Aodha DUP Dáimh Scoil Mhúscraí Uí Fhloinn Dónal Ó Liatháin Enda Kenny Fianna Fáil Fine Gael Foinse Foras na Gaeilge Gaelsceal Gearóid Ó Cairealláín Gerry Adams Irish Times Lá Lá Nua Maorláthas Ar Mire Múscraí Nuacht 24 Nuacht TG4 nós* Oireachtas na Gaeilge RTÉ RTÉ Raidio na Gaeltachta Sinn Féin Straitéis 20 Bliain na Gaeilge TG4 Tuaithe agus Gaeltachta Udarás na Gaeltachta Éamon Ó Cuív
Advertise Here

RELATED SITES

INFORMATION