Poilíneacht Teanga le bunú ag Ó Cuív
Ar an droch uair, nílim ag magadh. Nó is dócha gur léamh amháin é seo ar an bhfógra atá ar Public Jobs agus san Irish Times inniu ón Roinn Ghnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta.
An ainm ar an bpost sa bhfógra, an Stiúrthóir Seirbhísí Aistriúcháin, agus beidh tuarastal, fan le seo, idir €97,617 agus €120,383 móide liúntas de €13,272 á ioc leis an t-é a cheapfar.
Na dualgaisí a bheidh ar an t-é a cheapfar: “seirbhis lárnach nua a chur i bhfeidhm chun bainistíocht a dhéanamh ar aistriúchán Ionstraimí Reachtúla ar son na Ranna Rialtais agus ar son na nÚdarás Déanta Rialacháin ar fad”.
Anuas ar an gcúram riachtanach seo, beidh ar an t-é a cheapfar ‘freagrach as athbhreithniú a dhéanamh ar an gCaighdeán Oifigiúil don Ghaeilge’.
An é seo an cúram is riachtanaí i saol na Gaeilge faoi láthair, trath go bhfuil eagrais Ghaeilge á dtreorú ag an Aire, via Foras na Gaeilge, daoine a ligint chun bealaigh. Iad seo na daoine atá i mbun seirbhisí ar nós Raidió Rí Rá nó ag obair le hOireachtas na Gaeilge nó na timirí teanga i gceantaracha éagsúla ar fuaid na tíre.
Trath é seo freisin go bhfuil lán chosc á chur i bhfeidhm ar an seirbhís phoiblí ar fad. In áit bheith ag foilsiú phleán chun an Ghaeilge a spreagadh i measc an phobail agus 250,000 cainteoir Ghaeilge, tá an tAire tar éis post a chruthú nach bhfuil ag teastáil ach ag sciar bheag de dhaoine a bheadh suim acu i dtuarastal €120,000 in aghaidh na bliana móide liúntais is eile.
An é seo an slí is ciallmhaire chun airgead na Gaeilge a chaitheamh? Ní chreidim é.
Sílim go bhfuil botún ollmhór á dhéanamh ag an Aire.
Is dócha nach bhfuil anseo ach atheagar ar rannóg an aistriúcháin. Mar sin, glacaim leis nach airgead nua a bheadh i gceist. Agus bhí imris leis an Eoraip maidir le heaspa eolais ar chaighdeán (toisc Maolmhaodhóg Ó Ruairc a bheith i bpost ard san rannóg chuí thall, seans)
Is dóigh liom gur argóint mícheart atá ann obair an stáit a chuir in iomaíocht le obair sa phobail. Tá an dá rud riachtanach.
Ní dóigh liom gurb í seo an chloch is mó ar phaidrín na Gaeilge ach tá an CO as dáta le fada. Más maith linn go mbeadh an Ghaeilge chomh láidir le teangacha eile, caithfidh muid caighdeán oiriúnach agus comhaimseartha a leagan síos di.
Tá sé go maith go bhfuil an obair tábhachtach ar bun. Tá polltaí ann sa chaighdeán agus tá treoir de dhíth maidir le foclóir agus srl.
Caithfidh sé fás mar theanga phobail ach caithfidh sí fás mar theanga scríofa chomh maith, ní féadar an dá rud a scaradh – fit for purpose!
Tá 95% de Ghaeil na hÉireann aontaithe fá chaighdeán scríofa, tógaimis ar sin a deirim.
Tá imní orm go mbeifí chun caighdeán nua a bhrú orainn nach bhfásann as an gcaighdeán atáimid go léir ag foghlaim is ag úsáid le blianta fada, agus go scriosfar an obair is an dul chun cinn sin go léir (mar a dhéanfadh a leithéid de Maolmhaodhóg Ó Ruairc).
Agus is amaideach béim a chur ar ábhar nach léitear seachas ar ábhar a léifeadh an gnáthdhuine. Aontaím le Concubhar. Tá díomá orm.
Tuarastal suntasach sin, muise! Czar na Gaeilge an teidil oifigiúil?
Meancóg atá ann smaoineamh nach bhfuil tionchar ag Ionstraim Reachtúil ar an gnáthdhuine. Tá. Is astu a thagann an cuid is mó de thionchar an Stáit ar an duine aonair. Má tá an IR i nGaeilge mhaith, is mó seans go mbeidh na foirmeacha agus rl atá ag dul leis, agus a mbainfidh an pobal feidhm astu, i nGaeilge sothuigthe chomh maith.
Maidir leis an gcaighdeán, bheadh amhras orm go ndéanfaí rud as an nua ar fad. Ach ó thaobh an méid atá scríofa maidir leis an gCO, níl ann ach creatlach tanaí, le bearnaí ann ar fiú iad a líonadh. Go hairithe do lucht dlí, a bhfuil comhréir agus gnás chruinn riachtanach dá gcuid oibre.
Airgead dochreidte ard, ró-ard go deimhin.
Creidim féin go bhfuil tuarastal mar seo i bhfad ró-ard ar fad, agus cuid mhór eile sa tseirbhís phoiblí. Amharc ar an tuarasatal sin atá á fháil ag ceannaire an airm sa 26 Contae, mar shampla, níos mó na ceannaire airm na Stát Aontaithe fiú.
Ach san am céanna, creidimse go bhfuil tábhacht le post mar seo sa Stát. An post nua ar fad é seo nó an ceapachán nua atá i gceist? Ní léir domsa ón méid a léigh mé anseo go bhfuil aon bheart radacach i gceist don chaighdeán, bhíodh Rannóg an Aistriúcháin i gcónaí freagrach as an chaighdeán ó aimsir De Valera, agus aon duine a gheobhadh post sinsearach sa Rannóg sin, déarfainn gur gnáthdhualgas é sin aige nó aici.
Bhí scéal faoi ar Nuacht TG4 aréir. Is cosúil go bhfuil siad le haonad nua aistriúchán a bhunú agus go leor daoine a fhostú chun na hionstraimintí úd a aistriú go Gaoluinn
Ach níl aon rud i bhFoinse faoi! Tá scéal acu ar an gcead lch faoi sheic nar sionsalaidh mar gur i nGaidhlig na hAlban a bhí se, scéal a bhí ar fuaid nuachtáin Shasana breis is trí sheachtain ó shin
Ach ná bí buartha – tá an scéal sa Daily Mail.
Maidir le Foinse, tá sé thar a bheith aisteach nach bhfuil an scéal i bpriomh nuachtán náisiúnta na Gaeilge, de réir mar a thugann Foinse ar féin, nó tá an fógra ann. An é nár aithin foireann eagarthóireachta an nuachtáin go raibh scéal den scoth sa bhfógra sin? Más amhlaidh atá, léireodh sin easpa ‘sróin’ nuachta….
Agus bhí an príomhscéal atá acu sna nuachtáin Dé Céadaoin seo caite. An é nach léann siad na nuachtáin Bhéarla chomh maith lena nuachtáin féin?
Creid9m go bhfuil sé tábhachtach na dlithe ar fad a bheith ar fáil i nGaeilge, agus dá bharr sin, cuirim fáilte roimh an togra nua seo.
Ar ndóigh, bheadh sé i bhfad níb’fhearr iad a scríobh i nGaeilge agus i mBéarla, sé sin le rá, dhá bhunleagan a bheith ann, ceann i nGaeilge agus ceann eile i mBéarla, seachas leagan Gaeilge de bhunrud scríofa i mBéarla a bheith ann.
Ach ar a laghad, beidh na hionstraimí reachtúla ar fáil i nGaeilge arís de bharr an tionscnaimh seo, agus is dul chun cinn é.
Tá súil agam gur sa nGaeltacht a bheidh na poist seo, agus daoine le Gaeilge ó dhúchas acu i mbun na hoibre.
Tuigim go gcreideann daoine gur post tabhachtach é seo ach dar liom tá sé míthrathúil. Amhail is ná raibh rud ar bith eile ag dóghadh na geiribe i saol na Gaeilge ach seo….tá ciorruithe á dhéanamh ar eagrais Ghaeilge, ar an Údarás is eile is beidh daoine ag cailliúint a bpostanna. Tá páistí i nGaelscoileanna gan téacsleabhair ar chomhchéim leo san atá ag paistí sa ‘ghnath chóras’. Tá easpa Ghaeilge scríte sna meáin chlóíte agus níl tacaíocht mar is ceart á fháil ag leithéidí nós* – agus go tobann is é seo an tosaíocht, go mbeadh leaganacha Ghaeilge (droch Ghaeilge den chuid is mó nó bionn sé doléite) againn de 6,000 leathnach d’ionstraimí reachtúla nach bhfuil aon suim againn iontu.
Dá mba iad seo laethannta an rachmais go fóíll agus gan aon ganntanas airgid orainn, maith go leor, caith an t-airgead ar a leithéid cé nach dtaitneodh sé liom – ach anois, is tubaiste é an caiteachas seo don Ghaeilge mar gheall ar na deiseanna a chaillfear dul chun cinn a dhéanamh sna réimsí ina mbeadh tairbhe do phobal na Gaeilge go h-iomlán seachas do chúpla aistritheoir agus corr dhlíodóir.
[...] accurately significantly fewer people will read in either language. Recently, for instance, in a display of Kafkaesque extravagance in a time of tightening belts, the Minister for Community, Rural … This would be headed by a Director of Translations on a salary of up to €130,000 per year. The [...]