An Choimisinéir Teanga, Seán Ó Cuirreáin: Athcheaptha ar feadh tréimhse eile

An tseachtain seo chaite, deineadh fógra sa Dáil agus ritheadh rún chun athcheapadh d’aon ghuth a dhéanamh ar an gCoimisinéar Teanga le h-aghaidh an dara tréimhse sa phost sin.

De réir na dtuairiscí, ní raibh cead fiú diospóireacht a reachtáil agus, go béasach, votáil na Teachtaí Dála a bhí i láthair ar shon an athcheapachán.

Níl aon amhras orm go bhfuil an t-é a deineadh athcheapadh air, Seán O Cuireáin, cáilithe agus cumasach sa phost seo.  Ag an am chéanna, nior mhiste  liom diospóireacht a bheith ann faoin cheapachán agus faoin phroiseas cheapacháin agus faoin Oifig féin.

Ar an meán, mar sin, chosain sé €1,666 chun gach gearán a fhiosrú.

An bhfuil sé ar leas na teanga go mbeadh isteach is amach le €1m in aghaidh na bliana á chaitheamh ar an Oifig seo nuair atá eagrais atá ag déanamh tréan oibre ar an dtalamh, leithéidí Pléaracá mar shampla, i mbaol dhúnta ceal airgid?

Cad é an rud atá á bhaint amach ag an Oifig seo go díreach?  Nach bhfuil ann i bhfirinne ach acmhainn do channcráin na Gaeilge bheith ag seoladh gearáin faoi stat sheirbhísigh nach bhfreagraíonn litir i nGaeilge nó rud éigean cosúil leis agus nach bhféadfaí an fheidhm céanna a bhaint amach, athrú iompair, tre cothrom chlár Joe Duffy bheith ar RTÉ Raidió na Gaeltachta. Bheadh sé níos saoire.  Bheadh airgead breise ag RnaG chun, abair, na h-aifreanntaí a thabhairt ar ais gach Domhnach.

Le sé bliana anuas, tá isteach is amach le €1m in aghaidh na bliana de mhaoiniú stáit faighte ag Oifig an Choimisinéara Teanga.   Anuraidh fuair an Oifig 600 gearán le fiosrú cé acu ar saraíodh Acht na dTeangacha Oifigiúla nó nár deineadh.

An é seo an úsáid is fearr de €1m in aghaidh na bliana a fhéadfaí, b’fhéidir, caitheamh ar nithe éigean a bhaineann leis an Ghaeilge?  Cinnte beidh daoine a dhéarfaidh nach féidir bheith cinnte go gcaithfí an €1m sin ar an nGaeilge mura raibh sé á úsáid chun Oifig an Choimisinéara Teanga a mhaoiniú – ach dá mba rud é go raibh an eis sin ann,  cad é bhúr dtuairim?

D’fhéadfainnse smaoineamh ar go leor fiontair a fhéadfadh leas a bhaint as an €1m sin agus sasamh leanúnach a thabhairt do níos mó ná 600 Gaeilgeoir gach lá nó gach seachtain

Is cosúil go nglacfaidh sé breis is 20 bliain go mbeidh scéimeanna teanga aontaithe ag gach eagras atá luaite ar an sceideal san Acht.  Agus fán am sin beidh scuaine eile d’eagrais atá ag iarraidh sceimeanna nua a dhaingniú….

Dá mba rud é gur dhein Gaeilgeoirí iarracht níos mó seirbhísí a lorg ón Stat i nGaeilge, abair uair amháin sa bhliain, bheadh ar an Stát riar a dhéanamh ar an nGaeilge beag bheann ar Acht na dTeangacha Oifigiúla bheith ann nó as.

Is é an bealach is cinnte le seirbhís i nGaeilge a fháil ón Stát é a éileamh go dtí go bhfaigheann tú an seirbhís agus gan glacadh le leithscéalta.  Cuimhnigh go bhfuil  an Bunreacht ar do chúl!  Nílim ag caint ar cás cúirte a throid.  Ní gá ach a rá go bhfuil tú toiltheanach an easpa seirbhise a chur faoi bhráid na cúirte.

Níl i gceist le hAcht na dTeangacha Oifigiúla ach gur srianú é ar na geallúintí a deineadh sa Bhunreacht agus níl in Oifig an Choimisinéara Teanga ach duile fige de mhaorláthas chun a chur ina luí orainn go nglacann an Stat lena dhualgaisí i leith na Gaeilge, ‘an chéad teanga oifigiuil’, agus go bhfuil siad ag comhlíonadh na dualgaisí céanna le croí mór maith.

Agus má chreideann tú sin, nach tú atá saonta.   Ná bí saonta, bhíos saonta trath mé féin.

Anois, mar is léir, tá mé soiniceach.

Bhain an fhorogra go raibh George Lee ag eirí as an pholataíocht an oiread de phreab asam inniu is gur bhain an scéal go raibh sé ag liostáil le Fine Gael níos lú ná bliain ó shin.  Buile é d’Fhine Gael é gur fhag an réalt seo an pháirtí chomh gasta agus ar liostáil sé leo agus beidh ceisteanna á chur anois [nó á n-árdú ag TG4!] faoi cheannaireacht an pháirtí.

An chúis a thug an iar TD go raibh sé tar éis eirí as, nár tugadh deis do páirt gníomhach a ghlacadh sa pháirtí agus an saineolas atá aige ar chúrsaí eacnamaíochta a chur i bhfearas chun laigí chur chuige an Rialtais a chur ós comhair an phobail go soiléir.

Frustachas sa deireadh a thug air eirí as.

Cad a deir seo faoin pholataíocht sa tír seo, go bhfuil daoine fónta á chur ó dhoras ag pairtithe pholatúla de bhrí go bhfuil na daoine istigh sa pháirtí in éad leis an gcuach nua sa nead?  An siopa dúnta an pholataíocht, iata ón dtaobh istigh ag an dream atá i gcumhacht le cinntiú nach mbainfear a suíocháin compórdacha uatha?

Anois níos mó ná riamh tá gá le daoine fónta teacht chun tosaigh agus páirt a ghlacadh sa phroiseas pholatúil sa tír seo.  Má táimid chun rudaí a athrú ó bhonn – agus tá athrú ó bhonn ag teastáil i bhfianaise an chiolar chiot ar fuaid na tíre de bharr an mí riail le blianta fada – léiríonn eachtra George Lee nach bhfuil an rogha sin, liostáil le páirtí atá ann theana féin, ar fáil.

Ní mór, mar sin, machnamh a dhéanamh ar pháirtí nua a thosnú.

Is é mo bharúil go bhfuil gá le Páirtí nó, níos fearr fós, Gluaiseacht chun tabhairt faoi na h-athruithe atá gá leo i rialú na tíre seo.   Tá gá le h-athruithe sa chur chuige i go leor réimsí, an Ghaeilge/an Ghaeltacht san áireamh.    Má theastaíonn uainn athruithe a chur i bhfearas, caithfimíd páirt a ghlacadh sa phroiseas pholatúil – ach an bhfuil sé réasúnta a cheapadh gur féidir linn rud éigean a dhéanamh ar ár dtéarmaí seachas glacadh leis an tigh leath slí, an athrú ón dtaobh istigh.

Bhí diospóireacht/argóint/plé spéisiúil agam le fear gníomhach an oíche dheireannach.  Fear a bhunaigh Gaelscoileanna agus eile. Fear a sheinneann le grúpa ceoil aitheanta.

Bhí mé ag ceol mo phort féin, faoi chúrsaí aistriúcháin is eile, agus bhí seisean ag cur an chás ar shon na ‘cathanna éagsúla atá buaite go dtí seo’.  Dar leis gur buanna iad Acht na dTeangacha Oifigiúla, An Choimisinéir Teanga, Stadas Oifigiúil san Eoraip…..creidimse gur céimeanna mór ar chúl iad, nach gcuireann siad an oiread le h-úsáid na Gaeilge agus a chuireann siad leis an maorláthas teanga.

Tuigim an cás atá á dhéanamh ag mo chara – agus atá déanta ag go leor eile – ach ag an am chéanna caithfidh duine éigean seasamh san fhasach, más gá, chun a rá ós árd go bhféadfadh rudaí bheith níos fearr.   Tá gá leis an bhéim a bheith ar úsáid na teanga seachas ar mhaorláthas na teanga.    Ach tá an teanga anois, ar nós gach réimse eile den saol, faoi smacht an mhaorlaithis.  Is ar mhaithe an mhaorláithis atá rudaí á dhéanamh.

Má deirtear, mar shampla, gur airgead amú é an t-airgead atá á chaitheamh ar na h-ionstraimi reachtúla a aistriú go Gaeilge – costas suas go €3m – trath go bhfuil an statchiste in ísle brí agus gur cheart an t-airgead a chaitheamh ar leabhair scoile i nGaeilge ina áít sin, is é an freagra a thugtar dom: Ní é sin an bealach a oibríonn cúrsaí, má chinntear gan an €3m a chaitheamh ar na h-ionstraimí reachtúla, d’fhéadfadh an airgead sin dul in áit eigean eile seachas an Ghaeilge.

Sin léiriú ar an smacht atá ag maorláthaigh ar an dteanga – tá siad tar éis a chur ina luí orainn nach bhfuil ach bealach amháin, an bealach a roghnaíonn siad, chun rudaí a dhéanamh agus tá an chóras ar fad curtha in oiriúint chun an meoin sin a dhaingniú.

Níl aon spás sa phroiseas seo don chuach a deir go bhfuil bealaí eile ann.   Bealaí a fhéadfadh a bheith níos fearr, níos eifeachtaí agus nach mbeadh an oiread san costas ag baint leis.

Blog Gerry Adams: An bhfreagrófar mo cheisteanna?

Seo trachtaireacht atá seolta agam chuig Blog Gerry Adams, Léargas, le fáil amach go díreach cad é atá aontaithe i dtaobh na Gaeilge sa Chomhaontú a aontaíodh le linn na seachtaine seo chaite ag Caislean Cromghlinne.   Tá an trachtaireacht i mBéarla.  Tuigim go bhfuil an Ghaeilge ag Gerry Adams ach ag an am chéanna, theastaigh uaim nach mbeadh aon amhras faoi na ceisteanna agus go dtuigfeadh sé go raibh mé ag lorg freagraí le sonraithe beachta uaidh.   Níl níos lú ná sin tuillte ag pobal na Gaeilge.

A great deal of comment – fuelled by your own statements on RTE and elsewhere on Monday for instance – focused on what specific pledges on Irish language provision would end up in the Agreement. An Irish Language Act? An Irish language strategy, previously promised in 2007 by Edwin Poots when he axed the Irish Language Act promised in the St Andrew’s Agreement? In the end, in the document I read, there was no mention at all of the Irish Language. No strategy? No Act? Nothing. What’s the deal? Is there a deal on the Irish language that hasn’t been publicised in case it might discommode Unionist political leaders? Or is it merely that the language was overlooked entirely? We’ve heard rumours about more money for the Irish Language Broadcast Fund (£15m?) and for Irish language projects on the ground (£8m?). Can you outline in detail what’s been secured for the Irish language in the latest negotiations? If anything has been secured, has the DUP signed up to it and will we see an end to the sniping from the wings by DUP and UUP politicians, denigrating the Irish language and those who speak it? Will there be, for instance, substantial funding to develop the Gaeltacht Quarter, on a par with the funding delivered for the Odyssey in East Belfast? I believe these are fair questions which deserve specific detailed answers. In the past my experience that such questioning doesn’t feature on this website and is not encouraged. Maybe I’m being unfair – but I’d like to have my expectations of non disclosure confounded. I will post this post on Slugger O’Toole and my own website in anticipation of your early and detailed response, Go raibh maith agat….

Tá an postáil sin foilsithe anois ar shuíomh Gerry Adams – ach níl aon freagra go fóíll.

Tá léargas nios soiléire ar chás na Gaeilge le fáil san alt seo ó pheann Peter Robinson sa Newsletter:

We have a manifesto commitment against the introduction of an Irish Language Act. This was due to be introduced by Direct Rule. There will be no Irish language Act.

Sin é i mbeagán focail, deireadh leis an bhfeachtas ar son Acht na Gaeilgee agus tá Comhaontú Chill Rimhinn ar ghruinneal na farraige.   Dhealródh sé ón ráiteas sin gur tabhachtaí an geallúintí i manifesto an DUP ná na geallúintí i gComhaontú sholúnta idirnáisiúnta Chill Rimhinn.

Seo  léargas ó pheann Gerry Adams ar chás na Gaeilge in alt uaidh sa Guardian.

The agreement that has now been reached will not only see the transfer of powers on policing and justice in April, but also by the end of the year the transfer of responsibility from London to Belfast for dealing with the issue of parades. We have also agreed a process to progress the rights of Irish language speakers, clear the backlog of executive papers and decisions which are still pending, and advance the all-Ireland aspects of the St Andrews agreement. It is a detailed and timeframed agreement.

Caithfidh mé a rá nach miste liom Acht na Gaeilge ann nó as, chomh fada agus go bhfuil feabhas suntasach ar chás na nGaeilgeoirí ó thuaidh.  Má chuireann tú an dhá ráíteas seo ón dhá cheannaire i gcodarsnacht lena cheile, is léir go bhfuil Peter Robinson níos cinnte agus níos deimhní nach mbeidh aon dul chun cinn ann ó thaobh Acht na Gaeilge.  Tá seisean tar éis an rud a bhí uaidh a fháíl.

Cad é an rud a chiallaíónn ‘we have agreed a process to progress the rights of Irish speakers’.  Cén sórt dul chun cinn ata i gceist?     Más amhlaidh gur ghéill Sinn Féin agus Rialtas na hÉireann don DUP ar cheist Acht na Gaeilge, dul chun cinn a bhí sa bhanc agus ar phár theana féin, an féidir bheith cinnte go bhfuil aon dul chun cinn i ndánta do chearta na nGaeilgeoirí?

An Titanic ar ghruinneal na farraige - maraon le geallúintí i leith na Gaeilge ó thuaidh.

Tar eis an oiread agus a tuairiscíodh roimh ré, chreideas go mbeadh caibidil ar a laghad faoin straitéis Ghaeilge sa chomhaontú nua idir SF agus an DUP a fhograíodh ar maidin.
In ionad sin, ní luaitear an Ghaeilge olc maith nó donaí sa chaipéis atá foilsithe ar shuíomh an Belfast Telegraph. B’fheidir, agus mé ag dul in aois go bhfuil an radharc ag teip orm, ach má tá sé aimsithe agat, bheinn buioch duit as an tagairt ar leith a fhoilsiú anseo.
Táim ag baiste Comhaontú an Titanic ar an gComhaontú de bharr gur thart ar an am seo, i 1912, a chuaigh an lóng sin, déanta i mBéal Feirste, go tóín phoil in ainneoin an buaileam sciath a bhí déanta ag a dtogálaithe faoi chomh do phollta is a bhí sí.

An oiread leis an Titanic, bhí go leor dóchas agus aislingí luaite leis an gComhaontú seo, go h-áirithe i leith na Gaeilge.  An oiread leis an Titanic nior bhain na dóchais seo amach an ceannscríbe, pár an Chomhaontaithe…
Maidir leis an Ghaeilge sa chomhaontú seo, mholfainn do phobal na Gaeilge sceideal chomh beacht agus soiléir is an sceideal maidir le cursai na bparaideanna ata sa chomhaontú a lorg agus a fháil i scribhínn sara ndeineannn siad aon cheiliuradh!

Ní ar Shinn Féin amháin an locht as seo.   Teip Rialtas na hÉireann, comh shínitheoirí Chomhaontú Aoine an Chéasta agus Chill Rimhinn, é an oiread is gur teip na mór phairtithe náisiúnacha.

Deirtear thall ar Slugger O’Toole, ar phostáil Ghael Gan Náíre, go bhfuil an méid seo raite ag Martin McGuinness, an Leas Chéad Aire (nó an Tánaiste!)

We have agreed a process to progress the rights of Irish Language speakers and North/South aspects of the St. Andrews Agreement.

Ní doigh liomsa go bhfuil sé maith go leor nach bhfuil an ‘proiseas’ seo luaite le sonraí beacht sa Chomhaontú is déanaí.   Is masla ar bharr masla é nach bhfuil an Ghaeilge luaite sa Chomhaontú.   Nach feidir le na pairtithe náisiúnacha agus an dá Rialtas tabhairt ar na hAondachtaithe gur ann don Ghaeilge agus go bhfuil tabhacht lei?  Murar feidir leo seo a dhéanamh, is cinnte go bhfuil an long áirithe seo ag dul i dtreo na gcarraigeacha agus poll mór intí theana féin.   An ainm a thugaimse ar an bpoll seo, easpa measa.

Gan meas, níl aon chaladhfort sabhailte roimh an Chomhaontú seo go luath….

An tAire Oideachais is Eolaíochta, Batt O'Keeffe

Ní minic dom ag moladh Batt O’Keeffe, an tAire Oideachais is Eolaíochta, nó go deimhin aon Aire Oideachais is Eolaíochta, ach táim chun nós nua a thosnú(?) inniu.

Nó thug an méid a léigh in alt uaidh i Foinse na maidine spreagadh AGUS misneach dom.    Chaith an t-alt furmhór a gcuid spáis ag caint faoin suíomh idirlín nua, Abair Leat, suíomh atá déanta ag an Roinn i gcomhphairt nó le spreagadh Des Bishop is cosúil.

De réir an ailt, agus tá an mhír seo geall leis ag deireadh an phíosa, tá plean ag an Aire deis a thabhairt do gach macléinn iar bhunscoile freastal ar chúrsa ceithre sheachtain ‘tumoideachais’  ag cur barr snáis ar an nGaeilge.

Anois is smaointeoireacht úr é seo – agus is sean smaointeoireacht é.   Ach is cinnte go gcuideoidh sé le daltaí sin bheith níos mó ar a gcompórd in úsáid na Gaeilge agus iad ag freastal ar na meanscoileanna.  Gan amhras, d’fhéadfadh sé iompú ina ‘ghimic’, nach mbeadh morán brí leo agus nach mbeadh morán tairbhe don dalta nó don teanga dá thoradh.

I bhfocail an Aire féin:

Tá sé beartaithe agam go ndéanfar cúrsa ceithre sheachtain tumtha do scoláirí iarbhunsleibhéil a phíolótú agus go ndéanfar athbhreithniú ar an soláthar a dhéantar sna Coláistí Gaeilge Samhraidh i gcoitinne.

Tá go leor feidireachtaí ag an scéim seo – d’fhéadfadh sé bheith ina dheis eacnamúil don Ghaeltacht nó cén áít eile a bhfuil an taithí ar chúrsaí tumoideachais trí Ghaeilge thar treimhse ceithre sheachtain a chur ar fáil?   Tá Gaelscoileanna ag gabhail don tumoideachas ar feadh na mblianta.  Dream eile a fhéadfadh comhairle a chur ar an Aire.

Is é seo an chéad chomhartha dar liom go bhfuil an Aire seo, thar mar a dhein aon Aire roimhe, ag tabhairt faoi ndeara go mbionn dea thoradh ar an nGaelscolaíocht, ní h-amháin don Ghaeilge ach do dhearcadh agus chur chuige an dalta agus iad ag tabhairt faoi abhair eile.  Níl sé coicís ó chuir sé deireadh le Ciorclán 0044/07 ach seo é anois ag moladh scéim ceannródach agus fadradharcach.

An rud is annamh is íontach, Aire Oideachais is Eolaíochta atá sásta foghlaim.

Seosamh Mac Donncha, Acadamh na hOllscolaíochta Ghaeilge, ag tabhairt a chaint ag an Scoil Earraigh

Táim ag frreastal ag tús na seachtaine seo ar Scoil Earraigh faoi Phleanáíl Teanga atá á reachtáil ag Acadamh na hOllscolaíochta Ghaeilge – cé go bhfuil gnóthaí eile agam sa Ghaillimh freisin.  Tuilleadh faoi sin ar ball.

Nuair a shroich mé Aras na Macléinn ag an Ollscoil maidin inné, tar éis eirí moch agus turas fada agus, ag amanntaí, baolach, bhí an seomra comhdhála lán go doras agus Seosamh Mac Dhonncha ag cur deireadh lena chaint ar an Stráitéis 20 Bliana i leith na Gaeilge.   Ar éigean go raibh spás ann le seasamh.

Is maith ann an Scoil Earraigh seo, fóram chun cúrsaí pleanála teanga a phlé agus léargas an dream atá ag déanamh dian staidéir ar cheisteanna thar a bheith deacair agus casta.

Tháinig mé le dearcadh daingean i mo cheann go raibh dul amú san cur chuige deighilteach, dar liom, a bhionn á chraobhscaoileadh ag Mac Donncha agus a chomrádaithe i leith idirdhealú a dhéanamh idir an Ghaeltacht agus an Ghalltacht.   Thug an méid a chuala mé ag an Comhdháil dúshlán dom mo chuid claontaí féin a cheistiú – agus ní doigh liom go bhfuil siad chomh daingean.

Nuair a deirim go bhfuil an cur chuige deighilteach, is éard atá i gceist agam go bhfuil an deighilt dlithiúil atá ann idir an Ghaeltacht agus an Ghalltacht deighilteach ann féin agus nílim cinnte im cheann féin go bhfuil sin ar leas na Gaeilge nó pobal na teanga, cibé áit ina bhfuil siad.   Cén fath, mar shampla, go mbeadh deontas á dhíol le teaghlaigh sa Ghaeltacht faoi Scéim Labhairt na Gaeilge sa Ghaeltacht agus nach bhfuil aon deontas á dhíol le teaghlaigh atá  chomh Gaelach céanna taobh amuigh den Ghaeltacht?

Is cinnte go bhfuil sé molta agam anseo deireadh a chur le Scéim Labhairt na Gaeilge mar go dtagaim, go pointe, leis an moladh i dTuarascáil an Bhoird Snip deireadh a chur leis an riar dhifriúil a dheintear ar an nGaeltacht i gcodarsnacht leis an chuid eile den tír, ó thaobh na Gaeilge de agus ó thaobh ceisteanna eile.

Maidir le Seosamh Mac Donnchadha agus Conchúr  O Giollagáin agus eile san Acadamh, is leor a rá gur saineolaithe iad a thuigeann an abhar atá idir láímhe acu agus go bhfuil léargas ar leith acu ar na ceisteanna éagsúla a bhaineann leis an abhar, tá an t-adh linn go bhfuil siad ann agus ag labhairt amach ar na ceisteanna seo.

Tá an chaidreamh idir an dochtúir agus an othar cosúil leis an ghaol idir an saineolaí phleanáíl teanga agus polaiteoirí/na h-údaráis.   Tá othar tinn ann – is í sin an Ghaeilge sa Ghaeltacht).  Téann an pholaiteoir go dtí an Acadamh ag lorg cómhairle maidir leis an oideas is fearr.   Deineann na saineolaithe agus na comhairleoirí leigheas teangan scrudú ar an othar agus aimsíonn siad an fhadhb, tugann siad an diagnosis agus an prognosis don othar mura gcloítear leis an leigheas atá molta ag na comhairleoirí.  Más buan mo chuimhne, b’é an ceannlíne, de reir mar a foilsíodh i Foinse é i 2007 nuair a sceitheadh an tuarascáil i Lúnasa na bliana sin, go raibh an bás i ndán don Ghaeilge taobh istigh de 15 bliain.

Táimíd go léir, is dócha, ag iarraidh an chinniúint sin a sheachaint.   Deirim ‘is dócha’ mar go mbím éadochasach uaireannta go bhfuil comhcheilg ar bun ag na h-údaráís is an Rialtas chun an Ghaeilge a mharú – bá i maorláithis an bealach chun báis atá roghnaithe acu dar liom.

B’é an bun teachtaireacht a bhí á chraobhscaoileadh ag an gcomhdháil ná raibh sa Straitéis 20 Bliain na Gaeilge [dréacht] ach scath den oideas téigeartha a mhol siad sa Staidéar Chuimsitheach.  Go raibh go leor den ‘an oiread agus is féidir’ agus ‘a luaithe agus is féidir’ sa dara chaipéis agus, níos measa ná sin, ná raibh aon leid ann gur thuig an Rialtas go raibh an chainteoir dúchais éagsúil ón fhoghlaimeoir, go deimhin ná raibh ann don chainteoir dúchais ar chorr ar bith nó nior luadh oiread is uair amháin sa chaipéis (aistrithe ó Bhéarla go Gaeilge deirtear linn anois] a d’fhoilsigh Roinn Uí Chuív.

Níl ann don phobal dhá theangach i bhfirinne.   Níl a leithéid de rud ann agus dhá theangachas cothrom, an sprioc atá luaite leis an dréacht straitéis.

Sa Ghaeltacht, is rud dealaitheach é an dhá theangachas.  Is éigean don dhuine a bheith dhá theangach.  Taobh amuigh den Ghaeltacht, is rud breisitheach é.  Tugann cumas sa Ghaeilge breis cumhachta don t-é atá an chumas sin acu.    Is rogha saoil a dheineann daoine.  B’shin an anailis a rinne an saineolaí, Brian O Curnáin, ina chaint an spéisiúil agus dúshlánach.

Deineadh go leor cainte ar chumhacht agus an slí a bhaintear feidhm aistí agus na caidrimh éagsúla cumhachta sa tír seo de reir mar a imríonn siad tionchar ar pholasaithe Ghaeilge is Ghaeltachta.

An deacracht ar chúl na cainte ar fad go bhfuil a fhios ag an saol mór gur ar eigean go bhfuil airgead ann chun na mianta i gceachtar den dhá chaipéis, an Staidéar Chuimsitheach nó an Straitéis 20 Bliana (Dréacht), a thabhairt chun aibíochta.

Ní h-é sin an chúram atá ar lucht an Acadaimh, áfach. Is iad san na comhairleoirí atá ag tairiscint comhairle.  Iarradh orthu an comhairle sin a thairiscint.  Ní féidir leo iacaill a chur ar na h-udaráis glacadh leis an gcomhairle a chuireann siad ar fáil, fiú amháin go mbeadh aontú ann faoi chomh stuama is atá an chomhairle sin.

Tá cuinsí polatúla i gceist, gan amhras, maidir leis an gcomhairle seo a ghlacadh nó gan glacadh leis.  Bheadh sé ina mhí adh amach is amach go bhfaigheadh na cuimsí polatúla sin tús áite i gcás chúrsaí teangan.   Ag an am chéanna, tá’s againn an rud a thiteann amach sa tír seo.

Níl anseo ach an clochmhíle is déanaí sa phlé leanúnach seo.   Ba mhaith liom, sna laethannta romhainn, díriú ar roinnt phointí is argóíntí a cuireadh inár láthair ag an Scoil Earraigh.  Le cúnamh Dé beidh na caipéisí cuí agam ón Acadamh chun cuidiú leis an bplé sin.

Ar aghaidh leis an diospóireacht….

Dhá aguisín:

1. Tá brón orm gurb é seo an chéad tuairisc ón gComhdháíl seo.  Bhí sé i gceist agam tuairisciú leanúnach a dhéanamh.  Ach bhí deacrachtaí ar leith agam ceangal leis an idirlíon ag an Ollscoil – de reir dealraimh theastódh rud éigean cosúil le dispeansáid Phapúil chun ligint dom úsaid as an gcóras Wifi.

2.  Dea scéal[?]  Beidh mé féin ag glacadh pairte ar 7 Lá anocht. TG4 7.30in.