Frank Feighan TD: Is cosúil gurb é 1962 a áit breithe?

Nllim ag trachtaireacht chomh minic ar iGaeilge na laethannta seo ar chúiseanna éagsúla.  Ag an am chéanna chuir mé m’ainm le litir a foilsíodh sa nuachtán an lá theana ag moladh do cheannaire Fhine Gael athmhachnamh a dhéanamh ar cheapachán Frank Feighan TD ina úrlabhraí Pobail, Comhionannais agus Gaeltachta.  Níl fiú an ‘cúpla focal’ ag Frank, ar theachta é ó Ros Comáin, agus ní dócha gur cabhair do an méid sin agus é in ainm is a bheith ina úrlabhraí ar ghnóthaí Ghaeilge agus Ghaeltachta.

Caithfidh mé a admháil go raibh mé idir dhá chomhairle glacadh leis an gcuireadh a fuair mé ó chomhordnóir an fheachtais seo, Muiris O Meara.   Bhí amhras orm go bhféadfadh an fheachtas seo, dá fheabhas é agus dá chirte é iompú inár gcoinnibh de bhrí go mbeadh namhaid na teanga ag tabhairt faisistigh teanga orainn agus ag cur inár leith go rabhmar ag brú an Ghaeilge ar dhuine bocht neamhurchóideach.

Ar ndóigh ní duine neamh urchóideach é Frank Feighan.  Ghlac sé leis an bpost mar urlabhraí Gaeltachta agus é ar eolas go maith aige ná raibh an Ghaeilge aige.  Bhí sé truamhéileach a bheith ag éisteacht leis ar an raidió agus é ag maíomh go mbeadh sé ag déanamh ranganna Ghaeilge agus, anuas ar sin, go mbeadh Dinny McGinley, an Ghaeilgeoir is fearr sa Dáil is dócha, ag comhlíonadh an chúraim Gaeltachta.

Mar sin de, glacann an tUasal Feighan leis go bhfuil gá aige leis an nGaeilge agus é ag maíomh go mbeidh sé ag tabhairt faoi ranganna Ghaeilge.  Maith é! Samhlaigh an raic a bheadh ann dá gceapfadh Fine Gael úrlabhraí airgeadais a dúirt go mbeadh air nó uirthí cúrsa a dhéanamh i gcúntasaíocht agus go mbeadh duine éigean eile ón pháirtí ag déanamh an chúraim fhaid is a bhí an cúrsa léinn sin ar siúl.

Bheadh trachtairí pholatúla na meán ar fad ag gairí faoi chomh amaideach is a bhí Fine Gael.   Bheifí ag caint ar an ‘bon mot’ úd a bhí ann faoi Alan Dukes nó John Bruton – dá mbeadh anraith ag titim mar bhaisteach, bheidís amuigh faoin chlagar le forc!

Aon rud ar dhein Bruton nó Dukes roimhe, is féidir le Enda Kenny é a sharú.   Tá raidhse Teachtaí Dála le Gaeilge aige ina phairtí phairliminteach – ach roghnaíonn sé duine den bhuion bheag nach bhfuil Ghaeilge aige chun a bheith ina úrlabhraí ar chúrsaí Ghaeilge is Ghaeltachta!

An é seo an fear is fearr chun a bheith ina Thaoiseach?   Sin an cheist a chuirim.

Tá conspóid ann mar gheall ar an litir a foilsíodh san Irish Times.  Luadh an scéal ar Morning Ireland agus ar Nuacht a hAon ar RTÉ.  Luadh an scéal ar ‘cad a deir sé sna paipéir’.  Tá plé bríomhar ann ar Politics.ie ar an cheist.    Ní raibh an oiread poiblíochta faoi cheisteana níos tabhachtaí – ar nós an Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge agus an tuarascáil Oireachtais a foilsíodh ina leith an tseachtain seo nó an sainn ina bhfuil Udarás na Gaeltachta de bhrí nach mbeidh aon airgead caiptil acu gan ró mhoill.   De réir dealraimh tá moltaí an Bhórd Snip á gcur i bhfeidhm, snip ar snip.

Tá 39 moladh i leith na Gaeilge i dtuarascáil Comhchoiste na Gaeltachta – agus níl ach cúpla moladh i dtuarascáil McCarthy agus is iad na moltaí sin, is cosúil, atá á chur i bhfeidhm.  Má fhagtar Udarás na Gaeltachta gan maoiniú caipteal – an t-aon léamh ar féidir baint ón gciorrú atá á dhéanamh ar acmhainí chaiptil an eagrais de réir na meastúcháin a foilsíodh le linn na seachtaine – beidh an chúram orthu fiontraíocht a spreagadh agus a dá láimh ceangailte ar chúl a ndrom.  Fiú an Aire féin, Pat Carey, tuigeann sé go gcosnaíonn sé níos lú post a bhunú sa Ghaeltacht ná mar a fhaigheann an IDA nó Fiontraíocht Eireann chun post a bhunú i gceantracha eile.

Is iad na polasaithe sin – nó na h-easpaí sin – ar cheart dúinn diriú orthu anois seachas bheith ag meilt an iomarca ama le geaitsí amaideacha (nó maslaí tomhaiste) Enda Kenny.   Feicim go bhfuil Guth na Gaeltachta ag réiteach chun glór a ardú uair amháin eile agus iad ag fógairt cruinnithe an tseachtain seo chugainn.   Go n-eirí leo  linn.

Cathal Goan

Tá sé fógraithe go bhfuil Cathal Goan ag eirí as a phost, Ard Stiurthóir RTÉ, i mbliana, ag deireadh a thréimhse seacht mbliana agus an chúram sin air.    Tá aithne áirithe agam ar Chathal agus is mór an ionchur a bhí ag an bhFeirsteach seo i stair craoltóireachta na tíre seo.

B’é an chéad Cheannasaí ar TG4 é agus bhí sé seal ina eagarthóir Ghaeilge ar chláracha RTÉ le linn an ‘ré órga’ nuair a bhíodh ‘Cúrsaí’ á chraoladh ar RTÉ 2 ar feadh seal sna 80aí/90aí.

Creidimse go fóíll gurb é Cúrsaí an clár cúrsaí reatha Ghaeilge ab fhearr riamh agus bhí foireann le h-áireamh d’iriseoirí ag an clár:  Seán Ó Tuairisc, Mairéad Ní Nuadháin, Cynthia Ní Mhurchú, Tadhg Mac Dhonnagáin, Seán Ó Méalóid, Harry McGee (Cúrsaí Ealaíne) agus Pat Butler.  Má tá éinne fagtha amach agam, ní d’aon ghnó é an easnamh.

Le linn a sheal mar Cheannasaí ar TG4, baineadh triail as roinnt formaidí éagsúla chláracha Cúrsaí Reatha – Cead Cainte ceann acu más buan mo chuimhne.    Bhí clár ann a chuir, más buan mo chuimhne, Alan Dukes agus Máire Geoghegan Quinn i láthair.

Ach ní raibh clár ar bith acu inchurtha le Cursaí sa réimse seo.  Go deimhin níl clár cúrsaí reatha den chaighdeán céanna ann go fóíll nó dá fheabhas é 7 Lá, níl na h-acmhainní céanna ó thaobh uaireannta craolta (bhíodh cúrsaí ar siúl ar feadh leath uaire, cúig lá na seachtaine), tuairisceoirí is eile aige a bhí ag Cúrsaí.

Is cosúil nach bhfuil an suim ag TG4 i gclár cheart cúrsaí reatha – agus is léir go bhfuil an spéis ag an staisiún i gcláracha taistil mar shampla.   Tá súil agam féin malairt tuairime a chur chun tosaigh má dhearbhaíonn an Rialtas mo cheapachán ar Bhórd TG4.

Ar aon nós, tar éis gur fhill Cathal Goan ar RTÉ, ba bheag den ‘Ghaeilgeoir’ a thugamar faoi ndeara.  Is cinnte go raibh baint aige le forbairt cláracha ar nós ‘Scannal’ agus ‘Léargas’ – ach cé go raibh na cláracha go maith iontu féin, ní raibh an tacaíocht acu a bhíonn ag cláracha Primetime mar shampla.  Má bhionn clár maith ‘Primetime Investigates’ ann ar an Luan, beidh ábhar an chlár sin á phlé ag painéal ar The Frontline nó, trath dá raibh, Questions and Answers.

Tá an caidreamh idir RTÉ agus an Ghaeilge thuas seal, thíos seal.  Is íontach an áis é Raidió na Gaeltachta – cé nach bhfuil sé gan locht – ach tá an easpa tacaíochta don teanga sa mhathair staisiún ina laincis ollmhór.  Ach amháin an diultachas seo don teanga i measc réaltóga RTÉ, ní bheadh gá le TG4 ar chorr ar bith, argóint a bhí orm míniú do Leo Varadkar agus mé á chur faoi scrúdú phoiblí ag an gComhchoiste Oireachtais le déanaí.

Ní bheadh sé cothrom bheith ag súil go mbeadh Cathal Goan, leis féin, ábalta an taoide sin a chasadh.  An díomá atá orm gur lig sé go leor deiseanna thairis – mar shampla ní raibh oiread is clár – gan bacaint le cainéal – Ghaeilge i measc na gcainéalacha digiteacha raidió a sheol RTÉ le linn a réimeas.

Guím gach rath ar Chathal ina shaol tar éis RTÉ – ach is dócha go mbeidh a thuilleadh le feiceáil againn den Fheirsteach amach anseo.

Ionad Nua an Chultúir ag Sabhal Mor Ostaigh -Fas

Tugaim faoi ndeara go bhfuil mo shean chara, Máirtín  O Muilleoir, ar thuras lena chomhleacaithe ó Chiste Infhéistíochta na Gaeilge ar Shabhal Mór Ostaigh ar Oileán Sgiathánach sna  hOileáin Thiar.  Is fiú a rá go bhfuil an buíon infhéisteoirí imithe ar an dturas ar a gcostas féin – rud a léiríonn dearcadh nua ón gcur chuige a bhionn i réim de ghnath ar ‘quangoes’ ó thuaidh is ó dheas.  Tá siad ann chun léargas a fháil ar an slí ar eirigh leis an ionad ceeannródach seo an fhás agus an  fhorbairt atá déanta a dhéanamh.  Anois aithnítear Sabhal Mór Ostaigh mar an phríomh ionad léinn is cultúir  is teicneolaíochta do Ghaeil sna h-oileáin seo.

Nuair a leandáileas i mBéal Feirste geall leis ceithre bhliain deag ó shin, ceapadh mé ar bhórd Fhorbairt Feirste agus bhí láímh agam i bhforbairt togra bunaithe ar Shabhail Mhór Ostaigh, an Nasc, ionad ina mbeadh fiontarlann, chun gnólachtaí nua a spreagadh agus a áisiú, is scéal-lann, ina mbeadh scileanna scéalaíochta ag baint úsáide as an nua theiceneolaíocht idir scannánaíocht, teilifís, raidió is eile, á mhúineadh don aos óg agus a bheadh ina cheanncheathrú do thionsal chlos-amhairc an Tuaiscirt.

Thugamar cúpla turas orainn féin, turas amháin ó dheas go Gaillimh is Luimneach, chun taighde a dhéanamh ar an bhfiontar agus d’oibríomar ar roinnt roghanna chun suíomh oiriúnach a aimsiú.  Sa deireadh níor tháinig an mhaoiniú chun an togra go léir a chur i bhfeidhm agus níor fhorbraíodh ach an ‘Fiontarlann’ is roinnt oifigi san Nasc, foirgneamh atá suite ar Bhóthar na bhFal.  Is ceann cheathrú Forbairt Feirste é seo anois agus is cinnte go bhfuil go leor oibre fiúntach déanta ag an eagras, go h-áirithe agus é faoi stiur Jake Mac Siacais, le blianta beaga anuas.

An rud ar moladh an chuid is mó de scór bliain ó shin anois, is é sin an rud, go bunasach, atá ag teastáil go fóíll.  Idir an dhá linn tá go leor oibre déanta chun an toirt chriticiúil a chur in áit le go mbainfí usáid fónta as an ionad seo – bunú Raidió Fáilte agus Nuacht 24 sa chéad dul síos.

Agus níl aon ghá foirgneamh nua a aimsiú.  Ar chúl na Cultúrlainne, tá foirgneamh an Springfield Charitable Association agus ba cheart é seo a cheannach laithreach, ar phraghas réasúnta agus é a fhorbairt mar an ‘Scéalann’.   Is é an Chultúrlann an áit nádúrtha don fhorbairt seo agus má chuirtear in áít é gan ró mhoill, beidh rath ar an dtionscnamh, creidim.

Thóg mé roinnt ceisteanna faoin Chiste seo mar níor thuigeas, nó ní thuigim go fóill, cén fath gur bunaíodh é go rúnda, gan aon phroiseas phoiblí chun baill an choiste a cheapadh, go h-airithe i bhfianaise go raibh deontas £8bn d’airgead phoiblí á fháil ag an gciste.     Tá cuid de na ceisteanna sin gan freagra go fóill cé gur aimsigh Danny Browne ar shon Gaelscéal ainmneacha bhallraíocht an Choiste do Ghaelscéal, tar éis gur chuireas an cheist anseo.

É sin ráite, ní mór bogadh ar aghaidh agus an spotsholas a fhágaint ar an gCiste le cinntiú go gníomhaíonn sé gan ró mhoill le beartas a léireoidh go bhfuil ré nua i bhfeidhm ó thuaidh ó thaobh cosaint agus cur chun cinn na Gaeilge de, mar a mhaíonn Mairtín ar a bhlag:

This is a fortuitous time to visit Samhal Mor Ostaig as we enter a new era of Irish language protection and promotion in the North of Ireland and the advent of the new £8m Irish Language Investment Fund (whose members are here, at their own cost, on a fact-finding mission) but here’s a sobering thought: one building at Samhal Mor Ostaig, the Fas building cost as much as our entire kitty, £8m.

An bhfuil ré nua ann, i bhfírinne?  Níl a fhios agam.   Creidim go leireodh cinneadh infheistiocht i dtionscnamh ar nós ‘An Scéalann’ mar atá molta agamsa go raibh tús leis.   Mar a deir Mairtín, ní mór an méid é £8m – ach, níl anseo ach an chuid is lú den infheistíocht.  Is iad pobal Ghaelach Bhéal Feirste, i gcaitheamh na mblianta, ceannródaithe Bhóthair Seoighe is na Cultúrlainne is Lá/Lá Nua (nach maireann) is Raidió Fáílte is Aisling Ghéar is Gaeloiliúint(nach maireann) is Chumainn Chluain Aird a dhein an infheistiú ar fad go dtí seo. Na milliún uaireannta chloig oibre tugtha go deonach, saothar nach bhfiuil saibhreas ann chun an obair seo a chúiteamh, an infheistíocht sin.

An rud is annamh is íontach, alt spéisiúil i nGaelscéal inniu.   Alt é seo ó mo chomhbhlagadóir, Aonghus O hAlmhain, ina dtugann sé a léargas caomhach ar an tAcht um Stadas Comhionann agus ceisteanna eile morálta agus eitice ina bhfuil an choinsias lárnach.

Seo sliocht amháin ón alt a léiríonn a sheasamh, sílim:

Faoin mbille, atá achtaithe anois, is cion é do chláraitheoir diúltú páirt a ghlacadh i searmanas páirtnéireachta sibhialta.

Freisin, de bhrí go bhfuil an tAcht um Stádas Comhionann leasaithe – tá “stádas sibhialta” ann in áit “stádas pósta” – is féidir go mbeadh cion i gceist maidir le duine a dhiúltaíonn seirbhísí nó earraí a sholáthar, a bheadh á soláthar do phósadh nó lánúin phósta de ghnáth, do shearmanas páirtnéireachta sibhialta nó do lánúin i bpáirtnéireacht shibhialta.

Críostaí mise.  Creidim, mar sin féin, gur dhein Iosa C ríost idir dhealú idir riail Dé agus riail daonna.   Nach é a mhol don t-é a d’iarr air an rud a bhí dlite do Dhia a thabhairt do Dhia agus an rud a bhí dlite do Caesar ar Caesar?

Dá mba rud é go raibh lannúin aerach ag iarraidh a gcumann a chlarú, de réir mar atá ceadaithe faoin reachtaíocht nua,  ar cheart go mbeadh cead ag claraitheoir atá fostaithe ag an stát an searmanas a dhiultú doibh de bhrí nach bhfuil an claraitheoir sásta le moráltacht cuma homaghnéasach?   Ní chreidim é.   Is é dualgas an claraitheoir de réir an dlí agus de réir na Bunreachta cothrom na féinne a thabhairt do gach duine agus níl aon cead aige nó aici idirdhealú a dhéanamh idir dream amháin agus dream eile ar chúinsí morálta nó aon chúinse eile.

Is argóínt bréagach é seo a chur i gcomparáid le fadhbanna eitice a bheith ag locht leighis mar a dheineann an alt.   Is cinnte gur cheart go mbeadh cead ag dochtúir gan gin a mhilleadh mar gur ceist beatha nó bás é seo.   Is ceist crua eitice é seo de bhrí go bhféadfadh beatha an linbh – nó beatha na máthara – bheith i mbaol agus go gcaithfeadh an lia rogha a dhéanamh idir an bheirt  le cinntiú nach bhfaigheadh an bheirt bás.  Mura bhfuil an lia sásta nó ábalta an rogha a dhéanamh, ba cheart go mbeadh cead aige nó aici an rogha a thabhairt do lia eile.

Chuirfinnse an cheart seo ar chomhchéim leis an cheart atá ag daoine gan liostáil le h-arm tíre trath cogaidh ar an mbonn nach bhfuil siad sásta piléar a scaoileadh leis an namhaid.   Tá an cheart seo aitheanta sa dhlí idirnáisiúnta.

Ach is rud difiriúil é seirbhís nó earra a dhiultú do dhuine ar bhonn nach dtagann do mhoráltacht phríobháideach le moráltacht príobháideach an duine sin. Ní céim ró fhada idir sin agus biogóidíocht ar bhonn cine nó inscne nó cumas/míchumas nó teanga nó eitníocht nó eile.

Fíor dhroch chluiche i Soccer City – ach cluiche íontach ar fad i nDúrlas.   Crónóidh mé na vuvuzuelas agus imreoirí den scoth ar nós Diego Forlan(Uruguay) – ach is cinnte ná raibh an cluiche anocht inchurtha leis an ocáid.  Bhíos ar son na hOlainne – de bhrí go bhfuil mo mhac ar son na Spainne agus bhí ar duine éigean tacú leis an taobh eile – ach is cinnte go bhfuil cúpla imreoir ag an Olainn a raibh níos oilte mar bhúistéirí ná mar a raibh siad mar pheileadóirí.

Agus mé ag éisteacht leis an trachtaireacht ar RTÉ 2, trachtaireacht atá leamh agus gan brí, ní fheadar an mbeidh an rogha againn mar Ghaeil faire ar Chorn an Domhain i 2014 sa Bhrasail agus cluas a thabhairt do thrachtaireacht i nGaeilge!  Bheadh sin go deas….

Seo agaibh pictiúir den imirt is fearr ag Soccer City anocht…..

Tháinig bileog snásta ildáite leis an Irish Times inné, bileog ag cur síos ar ‘Cultúr’ na tíre, nó, le bheith beacht is cruinn, Na hInstitiúidí Chultúrtha Náisiúnta.

Bileog gleoite ar go leor bealaí le cur síos ar imeachtaí agus uaireannta oscailte na nInstiúidí.  Ach ní raibh ach focal Ghaeilge amháin ar an mbileog; go h-íorónta, an focal ‘cultúr’.

Bhí teachtaireacht ón Aire Cultúr, Mary Hanafin, sa bhroisiúr.  Ach bhí sin go léir i mBéarla freisin.  Níor rith sé leis an Aire Cultúr go mbeadh focal nó dhó i nGaeilge ábharach i dteachtaireacht uaithí ar bhroisiúr faoi chultúr na tíre.

Tá’s ag an saol nach duine mise a chreideann go bhfuil gá gach caipéis oifigiúil a aistriú focal ar fhocal go Gaeilge ach creidim go bhfuil sé riachtanach go mbeadh an Ghaeilge go súntassach i mbileog atá á dháileadh go náisiúnta mar seo.  Go h-áírithe má tá baint ag an mbileog leis an gcultúr.

An oiread is nach bhfuil focal Ghaeilge sna caipéisí nó sna fógraí faoin ‘National Solidarity Bond’,  léiríonn sé seo nach dtuigeann na h-údaráís, Acht Teanga ann nó as, go bhfuil tabhacht leis an teanga i saol na tíre….. agus seo iad an dream céanna atá ag dréachtú ‘straitéis’ chun teanga beo i measc an phobail a dhéanamh den Ghaeilge roimh 2030.   Má leanann siad ar aghaidh mar atá, beidh an chainteoir Ghaeilge deireannach tar éis an tír a fhagaint i bhfad roimhe sin.

Ní droch scéal ar fad atá ann faoi na hInstiúidí Chultúrtha thuasluaite. Nuair a théann tú chuig an suíomh idirlíon atá acu i dteannta a cheile, feiceann tú go bhfuil rogha ‘leagan Ghaeilge’ luaite ar an sciathán clé.    Is féidir leat dul uaidh sin go dtí leaganacha Ghaeilge na suíomhanna éagsúla.  Ní gá tumadh ró dhoimhin sna suíomhanna Ghaeilge chun teacht ar an mBéarla áfach ina luí go ciúin faoin uisce ag fánúint leat leimpt isteach le dóchas an Ghaeil.   Is dócha gur fearr é ná cic sa tóín….ach ní doichí go dtuigeann na creachadóirí an dochar atá á dhéanamh acu.

Seachtain gnóthach an tseachtain seo.  Ar an gCéadaoin, bhíos ós comhair Comhchoiste Oireachtais de bharr go bhfuil mé ainmnithe le bheith im bhall de Bhórd TG4.   Más amhlaidh go dtoilíonn an Rialtas don cheapachán seo, ag an gcruinniú comhaireachta ar 27ú Iúil,   beidh mé im ionadaí an phobail ar Bhórd TG4.   Faoi láthair tá duine deag ar an mbórd atá faoi chathaoirleacht Peter Quinn.  An tAire a ainmnigh na h-ionadaithe seo agus ní raibh orthu dul tríd an phroiseas a ghabh mise tríd.  De réir an méid a dúradh ag an gcruinniú in iochtarlann Thí Laighin, bhí breis is dhá scór istigh ar an bhfolúntas seo.

Bhí orm cur i láthair a dhéanamh don Chomhchoiste ar a bhfuil leithéidí Liz McManus (Lucht Oibre), Leo Varadkar (in áít Simon Coveney) agus Joe O’Toole chomh maith le Maria Corrigan (FF).    Ar na pointí a chuir siad spéis ann an moladh agam go mbeadh diospóireacht ceannaireachta ann idir ceannairí na mór phairtithe ar fad roimh an Olltoghchán a bheidh linn luath nó mall.      Bhí siad báúil don tuairim, gan amhras – níl aon pholataiteoir ann a dhiultódh deis poiblíochta – agus bhí a leagan féin acu den tuairim (tá an Lucht Oibre ag lorg go mbeadh diospóireacht ceannaireachta ann agus Eamon Gilmore s’acu féin ann gualainn ar ghualainn le ceannairí Fhianna Fáil agus Fhine Gael.  Brian Cowen agus Enda Kenny, is dóichí.

Agus mé ag léamh príomh scéal Gaelscéal na seachtaine seo, Urlabhraí Gaeltachta gan Ghaeilge ceaptha ag Enda Kenny, rith sé liom go raibh an cur chuige mí cheart in úsáid againn chun daoine a mhealladh ar bórd.   In áít a bheith ag lascadh an Teachta bocht Feighan as a easpa Ghaeilge agus ag sciúrseáil Enda Kenny as a rogha neamh Ghaelach, ba cheart dúinn bheith seiftiúil.

Mar shampla, beidh mise ag moladh do Bhórd TG4 go mba cheart go mbeadh diospóireachtaí idir na h-urlabhraithe ar fad sna príomh réimsí rialtais roimh an chéad olltoghchán eile.   Cinnte ba cheart go mbeadh diospóireacht ann idir urlabhraí Ghaeltachta Fhine Gael agus an Aire Gaeltachta.  Bheadh na páirtithe eile ann chomh maith agus sa chaoi sin beidh spreagadh ann do gach ceannaire úrlabhraithe a roghnú atá cumas acu sa Ghaeilge.

Faoi mar atá sé, is beag spreagadh atá ann do cheannairí urlabhraithe le Gaeilge a roghnú i bpost ar bith, post na Gaeltachta san áireamh.   Ach tá staisiún teilifíse ann ar cheart é a úsáid chun an teanga a spreagadh i measc an phobail agus slí amháin chun é sin a dhéanamh í a spreagadh i measc ár gceannairí.

Ní h-é go reiteoidh sé seo gach fadhb de léim.  Ach is moladh é chun an Ghaeilge a chur chun cinn ag baint úsáide as na h-uirlísí atá againn ar bhealach straitéiseach.   An oibreoidh sé?  An dtosnóidh na polaiteoirí ag labhairt níos mó ná an ‘cúpla focal’?  Nílim ábalta freagra cinnte ‘sea’ nó ‘ní hea’ a thabhairt ar an gceist sin – ach creidim go bhfuilim ag brú ar dhoras oscailte.