Tar éis dom a rá go bhféadfad deireadh bheith ag teacht le ré Fhianna Fáil sa phostáil dheireannach, agus a rá go raibh mé ag eirí dubh dóite leis an sobal leanúnach timpeall an cheannaireacht, tá athrú poirt le fógairt agam ar maidin.

Tá fonn orm clárú im bhall de Fhianna Fáil tar éis toghchán mo chomh Chorcaíoch, Mícheál Ó Máirtín, ina cheannaire ar an bpáirtí inné. Ní h-é a Chorcaíochas atá mo chur ar an mbóthar nua seo – ach cuidíonn sé gan amhras – agus ní h-é nach gcreidim go fóill gur bascadh neamh-choitianta atá i ndán don pháirtí ag an olltoghchán.

Is é an dúshlán atá tugtha ag Mícheál, féach chomh ceanúil is atáim air cheana féin, do cheannairí na mór pháirtithe eile, Enda agus Eamon, go mbeadh níos mó diospóireachtaí le linn an fheachtais seo ná mar a bhí roimhe agus go mbeadh diospóíreacht amháin ann i nGaeilge idir na gceannairí, is é an dúshlán sin atá mo spreagadh.

Cé gur moladh é seo a rinne mé nuair a bhíos á chur faoi agallamh don suíochán ar Bhórd TG4, agus gur phléigh mé anseo é roimhe, ní fheadar an féidir liom an chreidiúint a ghlacadh mar gheall ar an chasadh chinniúnach seo.

Pé slí a cuireadh an síol i gceann Mhícheál, ní miste. D’fhas sé ann agus anois tá sé ós comhair an tsaoil agus tá seans laidir ann go dtiocfaidh sé faoi bhlath.

Ní raibh, chomh fada agus is eol dom, aon fhocal i nGaeilge in oráid Uí Mháirtín, a chéad oráid mhar cheannaire Fhianna Fáil, ach is cuma liom chomh fada agus go leanann sé ag briseadh an tsean mhúnla mar a rinne sé ar a chéad lá. Is cainteoir Ghaeilge é gan amhras agus deirtear liom go raibh sé ar TG4 aréir – ní fhaca mé an Nuacht sin go fóíll.

Is beart i bhfad níos tabhachtaí é seo don teanga ná aon rud a chuaigh roimhe. Nuair a bhíos óg agus ar scoil b’é ceann de na príomh chúiseanna le meath na Gaeilge, dar le m’athair, an múinteoir staire, gur stop ceannairí na tíre á labhairt. D’fhéadfá a rá nár labhair ceannairí na tíre Gaeilge sa ghnath dhioscúrsa ó bhí na hIarlaí ann.

Má thapaítear an deis is má ghlactar le dúshlán Uí Mhairtín, beidh diospóireacht i nGaeilge mar chuid de gach fheachtas Olltoghcháin is, dá bhrí sin, beidh ar ceannairí na tíre níos mó Gaeilge a úsáid. Go deimhin beidh sé amhail is go raibh Gaeilge eigeantach le bheith id cheannaire ar mhór pháírtí pholatúil. Ciallaíonn sin go mbeidh ar gach duine a chlaraíonn le páírtí pholatúil ar mhaithe le dul chun cinn a dhéanamh sa pháirtí sin Gaeilge a bheith acu agus a úsáid. Agus má fheiceann daoine a gceannairí á dhéanamh, bhuel b’fhéidir go ndéanfaidh siad amhlaidh. Is fearr an seans go mbeidh an toradh sin ar an mbeart ná a mhalairt.

Gan amhras tá drochmheas ag an bpobal ar Fhianna Fáil anois. Is cinnte go mbeidh Fine Gael agus an Lucht Oibre chun tosaigh orthu san Olltoghchán agus tá gach seans go mbeidh siad féin agus Sinn Féin in adharca a cheile do cheannaireacht an fhreasúra. Beidh an lá is measa a bhí riamh ag FF ag an pháirtí ar 25ú Feabhra 2011. Ach tá síol dochais curtha ag an cheannaire nua ar a chéad lá agus b’fhéidir go mbeidh páirtí nua mar bhlath air. Tús mhaith atá ann.

[Bhí tús mhaith ag Brian Cowen freisin - ach chuaigh sé ó mhaith go tapaidh. Tá súil agam, ar mhaithe leis an tír agus ar mhaithe le Fhianna Fáil, nach dtarlóidh an rud céanna le Mícheál Ó Mairtín]

Caithfidh mé a rá nár mhúscail an choinbhleacht is déanaí maidir le ceannaireacht FF morán spéise ionam. Bhí an cheart ag Mícheál Ó Mairtín faoi rud amháin – is é sin nach raibh an iarracht seo fáil reidh le Brian Cowen cosúil le h-iarrachtaí eile fáil reidh le ceannairí eile. Ní filleadh ar na sean laethannta a bhí ann, de réir mar a mheabhraigh sé do Mhiriam O’Callaghan ar Primetime anocht.

Is cuimhin liom agus mé im dhéagóir, beagnach triochadh bliain ó shin, nuair a bhíodh, cheapas, iarracht gach ré mhí fáil reidh le Charlie Haughey. Bhí an Teachta Dála áitiúil, Dónal Ó Múineacháin, luaite le Seoirse Ó Colla – b’é iar chéile chomhraic Charile a nocht leacht in onóir d’athair an TD ós cómhair seipeal Chúil Aodha go luath i ndiaidh Conspóid na nArm. Is minic a chuaigh mé ag imirt cartaí ag Siopa Uí Dhuinnín agus istigh romham bheadh Aire Rialtais éigean agus é ag feitheamh ar ghlaoch le cuairt a thabhairt ar Mhuintir Mhúineacháin.

Ar aon nós, níor toghad Ó Colla riamh. Sheas Charlie an fhód go deireadh na 80aí, geall leis, nuair a sheas ceathrar an fhód ina choinnibh – Noel Dempsey, MJ Nolan, Seán Power agus,ní fheadar, Charlie McCreevey(?). Ansan tháinig Albert Reynolds agus ina dhiaidh sin Bertie….agus tá’s againn cad a tharla ansan!

Dá mba scannán é an mhír dheireannach sa dhráma seo, bheinn tar éis siúl amach i bhfad ó shin. B’é Mícheál Ó Mairtín, an Corcaíoch Mícheál Ó Mairtín, a rinne ceangal éigean, ceangal lag ar éigean, idir mé agus na h-eachtraí is déanaí.

Tá gean éigean agam ar Ó Mairtín mar le linn dom bheith im mhacléinn i gCorcaigh, tháinig sé ag canbhasáil go dtí an tigh ina rabhas ag fánacht. Tar éis tamall a chaitheamh ag caint leis, mhíníomar do nach mbeimís ábalta votáil dúinn de bhrí go raibh ár vótaí sa bhaile, i dtoghcheantair eile.

Ó bunaíodh Fianna Fáil i 1926, bhí gach ceannaire d’Fhianna Fáil ina Thaoiseach uair éigean le linn a réimeas: Eamon Devalera, Seán Lemass, Jack Lynch, Charles Haughey, Albert Reynolds, Bertie Ahern agus, anois, Brian Cowen. Pe duine a thoghfar ina chomharba ar fhear Uibh Fháilí, gach seans nach mbeidh sé – nó sí – ina T(h)aoiseach.

An droch rud é sin don tír. Ní fheadar. Níl aon bá ar leith agam le FF nó aon pháirtí eile. Deinim mo roghanna bunaithe ar mo thuiscint ar cad é an rud is fearr don tír ag an am. Iad san a bhionn feargach liom de bhrí nach dtacaím le FF nó SF, amhail is gur cheart do gach Ghaeilgeoir bheith ag tacú le na pairtithe sin mar go mbionn polaiteoirí na bpairtithe sin ag déanamh geallúintí nach gcomhlíonfaidh siad ar cheisteanna teanga. Ní thagaim leis an gceartcreidmheachas sin. Ach ní h-ionann sin le rá go dtacaím le FG nó an Lucht Oibre nó aon phairtí eile, beag nó mór.

Tá sé luath sa lá, b’fhéidir, bheith ag scríobh feartlaoi FF. Táim cinnte go gcreideann SF go bhfuil a lá ag teacht go luath mar go bhfuil siad, de réir a cheile, ag goid éadaí FF. Ón méid atá feicthe agam go dtí seo, tá SF chomh snásta céanna ag bronnadh na bhféiríní ar a gcuid tacadóirí. Bí cinnte go bhfuil ceacht nó dhó foghlamtha acu ón am go raibh David Trimble ag iarraidh orthu oiliúint tí a chur orthu féin.

An rud is measa a fhéadfadh tarlú don tír seo anois go gcuirfí SF i rialtas in áit FF. Ach sin mo bharúil – agus is cinnte go bhfuil malairt tuairimí amuigh ansin…

Is cuimhin liom nuair a ceapadh Brian Cowen ina Thaoiseach – agus ba cheapachán seachas toghchán a bhí ann – go raibh dóchas éigean agam go raibh ceannaire ag an tír a thuig, b’fhéidir, go raibh gá le ceannaireacht. Thóg sé mo chroí gur labhair sé as Gaeilge ina chéad oráid – ba rud fónta é sin ar a shon agus nuair nár craoladh an mír i nGaeilge ar shuíomh an Irish Times, rinneas gearán agus fuaireas leithscéal ón eagarthóir, Geraldine Kennedy.

Ní raibh an t-adh leis cinnte ach, mar a dúirt Bill Clinton, agus é ag tagairt do chúrsaí spoirt:

Golf is like life. All the biggest wounds are self inflicted.

Cé gur thosnaigh sé go maith agus é ag caint go macánta is, fiú, go spreagúil leis an bpobal, chuaigh sé ó mhaith go tapaidh agus ba thubaiste ‘caidrimh phoiblí’ a réim ag an deireadh.

B’é a shlánaigh Fianna Fáil ag an olltoghchán deireannach – ach is cosúil go ndeinfear ollscrios ar an bpáirtí ag an toghchán seo agus gur ar fhear Uibh Fháílí a bheidh an locht á chur. Gan amhras ní raibh sé leis féin ag an mbarr. Bhí sé timpeallaithe ag lucht gaimbín agus ‘lucht sea’. Fuair lucht ‘sea’ ardú céime agus d’fhan an chuid eile ina dtost go dti anois. Ná bíodh aon dul amú ort, ní leas na tíre atá ag déanamh tinnis d’amhrasáin FF ach compórd a suiocháin féin. Níl aon cruthúnas chomh soiléir ar sin ach an socrú a rinneadh, faoi choim, go mbeadh ciste ollmhór ar fáil do Theachtaí Dála a bheadh ag eirí as ag an toghchán seo… Go deimhin beidh tuarastal níos fearr – nó pinsean más fearr leat – ag na Teachtaí is na hAirí atá ag eirí as ná mar a bheadh dá dtoghfaí iad in athuair.

Má eiríonn Brian Cowen as inniu, nó i gceann cúpla lá, díreach roimh an Olltoghchán nó ina dhiaidh, ceapfaidh FF go mbeidh siad ábalta an titim tubaisteach a mhoilliú. Ní tharlóidh sin. Tá rás FF rite – agus b’fhéidir nach mbeidh FF ina fhórsa níos mó i saol na tíre. Arís ní feidir an milleán a chur ar fhear amháin – Brian Cowen nó Bertie Ahern – as sin. Tá an locht ar an bpáirtí trí cheile nó tá siad go léir chomh h-olc lena chéile. Gach duine acu ag geall leis gach deis, rinne siad an rogha éasca agus mí cheart. Cuirim i gcás an bannaí a thug FF do na bainc, an Banc Angla Éireannach san áireamh, agus Acht na dTeangacha Oifigiúla, cairt mhaorláthach gan tairbhe, na meaisíní votála Tá samplaí eile ann nach luafaidh mé faoi láthair.

Na roghanna ceart: an dleacht ar mhalaí plaisteacha agus an chosc ar chaitheamh tabac.

Bhí bá na nGaeilgeoirí – a bhfurmhór acu ar aon nós – riamh le Fianna Fáil. Bhí FF i gcónaí ábalta an rud ar theastaigh uainn a chlos a rá. An cuimhin libh an gheallúint roimh an Olltoghchán deireannach: go mbeadh Aire sinsearach le cúram na Gaeilge is na Gaeltachta orthu? Chomhlíon siad an gheallúint, maith go leor, ach rinne siad cuimil a mhailín den bhuiséad, rud a fhagann go mbeidh an nGaeltacht buailte níos troime ná earnáil ar bith eile ag an mbuiséad.

Anois is cosúil go bhfuil Gaeilgeoirí ag féachaint i dtreo SF agus is cinnte go mbeidh na ‘rudaí cearta’ á rá ag an bpáírtí sin agus iad ag iarraidh ár vótaí a mhealladh. Ach an oiread le FF, ní dheineann SF beart de réir briathar agus, go deimhin, uaireannta is ar aimhleas na Gaeilge a ghníomhaíonn siad. Fiú má tá corr Ghaeilgeoir ‘mór le rá’ ar bórd acu, feictear dom gur pairtí é nach gcreideann i rud ar bith ach cumhacht ar son na cumhachta agus, mar a chonacthas ó thuaidh den teorainn, gur beag a dhéanfaidh siad ar son na Gaeilge agus iad i gcumhacht.

Mar atá ráite agam roimhe, níl idir FF agus SF ach am. Agus tá SF ag iompú ina FF lite go h-an tapaidh. Agus sinn ag iarraidh ceannasaíocht stuama a chur i bhfeidhil ar an dtír san olltoghchán, ná deinfimís meancóg agus tweedle dum a thoghadh in áit tweedle dee

Is beag a bhí le rá agam anseo le tamall, idir an Nollag agus go leor eile ná raibh ag titim amach. Nílim chun morán a rá anois ach déarfaidh mé an meid seo, an fear a thugann Hector Ó Hackatdawn ar féin, an bradalaí idirlín a chur teachtaireacht as Gaeilge ar shuíomh an DUP:
Maith thú! Is tusa mo laoch an tseachtain seo.

D’eirigh leat an Ghaeilge a chur ós comhair an DUP ar shlí shíochánta ach ar shlí nach bhféadfaidís ach é a thabhairt faoi ndeara. Ar ndóigh tá sé deacair an DUP a mhealladh i dtreo aon polasaí réasúnta – ach uaireannta tá sé tabhachtach a mheabhrú don pháirtí chomh mí réasúnta agus atá an pháirtí. Ní h-amháin go bhfuil an DUP mí-réasúnta i leith na Gaeilge, tá siad biogóideach agus mailíseach agus, ó am go cheile, creidimse go bhfuil siad ag fáil an lámh in uachtar ar Shinn Féin.

Ná stop ag an DUP, bain triail as an UUP agus an SDLP agus SF freisin – ansan téir i mbun gnímh ó dheas den teorainn, le Fianna Fáíl, Fine Gael, an Lucht Oibre, SF, rannaí rialtais agus eile. An Post, RTÉ, Eircom – tá siad go léir ag déanamh faillí….